De korte film ‘Frost’ vertelt het verhaal van een door oorlog verbonden liefdespaar. De Syrische student Youssef (26) en Oekraïnse zangeres Olena (24) vinden troost bij elkaar, maar kunnen om culturele en politieke redenen niet open zijn over hun liefde. ‘Als maker dacht ik geen film te kunnen maken, tot ik bedacht dat hij juist hierover moest gaan.’
In de autorit terug van zijn afspraak met de Syrische Youssef dacht documentairemaker en regisseur Klaas Arie Westland bij zichzelf: ‘Deze documentaire kan ik helemaal niet maken’. Toentertijd regeerde het Assad-regime het land met harde hand. Zelfs in Nederland moesten Syriërs letten op hun doen en laten. Westland: ‘Als ik dit verhaal had willen vertellen via een documentaire zou het Youssef zijn familie in Syrië in gevaar kunnen brengen. Youssef had een relatie met de Oekraïense zangeres Olena. Ze waren niet getrouwd, maar woonden wel samen, wat zijn familie niet mocht weten. Maar bovenal vormde uitingen tegen de oorlog een direct gevaar voor zijn familie in Syrië.’ Vele duizenden mensen vonden daar de dood door (online) uitspraken van familieleden in Europa.
Acteurs
Tegelijkertijd wilde het stel graag dat hun verhaal verteld werd. Alleen konden zij het zelf niet doen. ‘Als maker dacht ik geen film te kunnen maken, tot ik bedacht dat hij hier juist over moest gaan. Om het verhaal toch te kunnen vertellen hebben we gekozen de film als ficitefilm te benaderen en zo de echte personages in bescherming te nemen. We willen duidelijk maken dat niet iedereen in Nederland vrij is. Door het internet kunnen regimes macht uitoefenen buiten hun grenzen’, aldus Westland. “Maar ook innerlijk kan je jezelf op slot zetten door bijvoorbeeld schuldgevoelens en onbewuste loyaliteiten” In de film eist Olena dat Youssef open is over hun relatie en naar een belangrijk optreden op een van de opvangboten voor Oekraïners komt. Youssef worstelt met zijn loyaliteit aan zijn familie en de angst voor de gevolgen van zijn keuzes.
De Brug
Westland: “Voor mij is de film ook heel persoonlijk geworden, mijn vader is vlak na de oorlog geboren aan de voet van de John Frostbrug, een brug die in WOII een cruciale rol had. De oorlog heeft mijn opa getraumatiseerd, ik draag daar nog steeds delen van in mij. Ik hoop met het maken van deze film dat los te kunnen laten”
De John Frostbrug leent niet alleen zijn naam aan de film, het speelt ook een belangrijke metaforische en thematische rol. ‘Al is het ook gewoon de geografische plek waar het verhaal zich afspeelt. De opvangboten liggen daar gewoon’, aldus Westland. “Frost slaat ook op de emotioneel bevroren staat waarin Youssef zich bevindt. Hij moet eerst iets loslaten om een keuze te kunnen maken tussen zijn loyaliteit aan de liefde en zijn loyaliteit aan zijn familie.”
Voor de film heeft Westland veel onderzoek gedaan naar het oorlogsverleden van Arnhem en de rol die de John Frostbrug heeft gespeeld. ‘Ik ben zo ver terug gegaan als het moment dat besloten moest worden waar de brug precies gebouwd moest worden, wat overigens lang heeft geduurd’, vertelt Westland. In deze film komt zijn achtergrond als documentairemaker en filmmaker samen. De film maakt gebruik van acteurs, maar is gebaseerd op een echte relatie en wordt ondersteund door historisch onderzoek.
Divers team
Mariia Yermolova vervult de rol van de zangeres Olena en is net als de personage die ze speelt zelf ook gevlucht uit Oekraïne. ‘Door het hebben van een vergelijkbare achtergrond kan ik een persoonlijke ‘touch’ aan de rol geven. Olena beschikt over echte Oekraïense karaktereigenschappen als kracht en waardigheid die ik belangrijk vind naar voren te brengen’, vertelt Yermolova.
Er is gewerkt met een combinatie van studenten, professionals en amateurs van verschillende nationaliteiten’, legt Westland uit. Westland en producent Marijn van der Ploeg kozen er voor om zo veel mogelijk lokaal te werken. De mannelijke hoofdrolspeler, Shaheer Alzir, is van Syrische komaf en student aan de ArtEZ. Een van de bijrollen wordt vervuld door de getalenteerde Syrisch-Palestijnse acteur Ramez Basheer, die pas is afgestudeerd, ook aan de ArtEZ.
Ook achter de schermen werkten vluchtelingen van verschillende komaf mee aan de film. Zo had de geluidsman een Syrische assistent van een van de vluchtelingenboten. Maar ook studenten van de filmacademie hebben geholpen. Westland: ‘We zijn heel erg dankbaar voor de hulp die we van alle kanten krijgen. Zonder de mensen en organisaties hadden we de film niet kunnen maken. Speciaal het Mediafonds Arnhem, het Leger des Heils, Gemeente Arnhem, de Voedselbank, Parre&Deden, Kamerfilm, het VSB Fonds, de Provincie Gelderland en uiteraard iedereen die ons gedurende de afgelopen jaren heeft meegewerkt aan de film zijn we erg dankbaar.’
‘Frost’ zit nu in de laatste fase van het productieproces. Naar verwachting vindt de première begin zomer 2026 plaats.
